Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Zakład bioinformatyki i telemedycyny

Studia doktoranckie - Genomika

STUDIA  DOKTORANCKIE

 

 

Pracownicy Zakładu Bioinformatyki i Telemedycyny prowadzą zajęcia ze słuchaczami II roku Studiów Doktoranckich Wydziału Lekarskiego z przedmiotu:

 

 

METODOLOGIA BADAŃ NAUKOWYCH W MEDYCYNIE – INFORMATYKA

 

 

Kreowanie ścieżek klinicznych, stosowanie praktyki opartej na wiarygodnych i aktualnych publikacjach oraz ocena zmienności genetycznej w projektowaniu postępowania klinicznego dla konkretnego pacjenta to najkrócej ujmując tematyka kursu dla doktorantów wydziału medycznego.

Kurs został podzielony na dwa bloki tematyczne zakończone egzaminem:

- Telemedycyna, w ramach której proponuje się kreowanie ścieżek klinicznych oraz przeprowadzenie telekonsultacji

- Bioinformatyka/Genomika, w ramach której proponuje się przegląd baz NCBI i analiza zmienności genetycznej.

 

 Poniżej przedstawiono krótki opis poszczególnych bloków.

 

1. Telemedycyna

 

Ścieżki kliniczne

 

Podejmowanie decyzji przez lekarza wymaga integracji doświadczenia klinicznego (włączając w to intuicję lekarską umożliwiającą efektywne przeprowadzenie wywiadu i badania fizykalnego), aplikacji norm i wartości społecznych (wynikających z zasad i uwarunkowań etycznych, moralnych, religijnych, prawnych, finansowych, itd.), oraz wykorzystania wiarygodnej aktualnej, opublikowanej informacji medycznej (evidence). Praktyka medyczna, która otwarcie wymaga określenia tych trzech elementów podczas podejmowania decyzji klinicznych, określona została jako evidence based medicine (EBM).

Wdrożenie metodologii EBM w warunkach szpitalnych może być wspomagane przez zastosowanie odpowiednich metod prezentacji i analizy zgromadzonej wiedzy. Ciekawym tego przykładem jest zastosowanie ścieżek klinicznych. Ścieżki są zintegrowanymi planami leczenia pacjenta z określonym schorzeniem w ramach konkretnej jednostki służby zdrowia, których przygotowanie proponowane jest w ramach tego kursu. Ścieżki kliniczne tworzone są w oparciu publikacje EBM (takie jak np. wytyczne kliniczne – ang. guidelines), lecz uwzględniają również lokalne warunki szpitala. Pozwala to na optymalizacje leczenia pacjenta z uwzględnieniem kosztów i dostępności aparatury medycznej oraz świadczonych usług. Włączenie ścieżek klinicznych do programu zajęć umożliwi ponadto uczestnikom lepiej zrozumieć drogę indywidualnego pacjenta od momentu przyjęcia do szpitala aż do wypisu.

 

Wirtualny pacjent

 

Podczas kursu uczestnicy zapoznają się z nowym narzędziem edukacyjnym jakim jest wirtualny pacjent. Jest to program komputerowy symulujący spotkanie lekarza z pacjentem. Wirtualny pacjent został rozwinięty w odpowiedzi na zapotrzebowanie wspomagania praktyki klinicznej. Okres praktyki klinicznej jest dla wielu studentów niewystarczający aby zapoznać się z pełnym spektrum problemów zdrowotnych, jakie spotkają oni podczas przyszłej pracy zawodowej. Rozwiązywanie wirtualnych przypadków przez młodszych studentów stanowi również dobre przygotowanie do rzeczywistej praktyki klinicznej. Obecnie wirtualni pacjenci są wdrażani w program nauczania medycyny w Collegium Medicum. Warto wspomnieć, że wirtualne przypadki znajdują zastosowanie nie tylko w różnych dziedzinach ochrony zdrowia ale również np. w prawie i ekonomii.

Doktoranci, posiadający bogatą wiedzę z zakresu nauk podstawowych, a często także pewne doświadczenie w pracy, będą mieli szansę nauczenia się tworzenia wirtualnych pacjentów. Poznają ogólne zasady tworzenia liniowych przypadków klinicznych, a także narzędzie autorskie do konstruowania przypadków wirtualnych. Zadaniem uczestników kursu będzie przygotowanie własnych wirtualnych pacjentów na podstawie stworzonej przez nich wcześniej ścieżki klinicznej.

 

 

Telekonsultacje

 

Systemy telekonsultacyjne odgrywają coraz większą rolę w praktyce medycznej. Do niewątpliwych zalet systemów tej klasy należy oszczędność czasu i środków finansowych wynikająca z eliminacji konieczności transportu chorego lub podróży specjalisty.

Dlatego w ramach kursu proponuje się wykorzystanie stworzonego na Akademii Górniczo-Hutniczej systemu TeleDICOM, który umożliwia przeprowadzanie konsultacji głosowej oraz wspólnej pracy na odległość nad zdjęciami diagnostycznymi. Zastosowany w systemie telemedyczny standard DICOM zapewnia wysoką jakość zdjęć diagnostycznych, dostęp do danych pacjenta oraz kompatybilność programu z nowoczesną aparaturą medyczną.

 

 

2.  Bioinformatyka - Genomika

 

Przegląd baz NCBI i analiza zmienności genetycznej.

 

Stosowaniem narzędzi matematycznych i informatycznych do rozwiązywania problemów

z nauk biologicznych określane jest mianem Bioinformatyki.  Jedną dziedzin bioinformatycznych jest prężnie rozwijająca się dyscyplina - Genomika, której elementy zawarte są w tej części kursu.

 

W ramach części gnomicznej kursu proponowane są zajęcia mające na celu przegląd oraz wykorzystanie baz danych zgromadzonych w NCBI (ang. National Center of Biotechnology Information).

Zajęcia w dużej mierze pomyślana są tak, żeby na przykładzie przypadku klinicznego wykorzystać informacje zgromadzone w specjalistycznych bazach, a następnie wykonać odpowiedni typ analizy.

 W ramach tej części kursu proponuje się min.:

-  ocenę markerów genetycznych poprzez ich analizę statystyczną

- omówienie zastosowania i analizę danych otrzymanych na podstawie wykorzystania techniki mikromacierzowej

 

Ocena markerów genetycznych jest wstępem do analiz genetycznych w medycynie

z wykorzystaniem mikromacierzy. Stąd dość obszerny wstęp mający na celu zapoznanie się

z technikami doboru markerów do dalszych analiz, zwłaszcza wykorzystywanych w technice mikromacierzowej, która jest obecnie jedną z nowocześniejszych, umożliwiającą przeprowadzanie szeregu cennych analiz w medycynie, które jeszcze kilka lat temu były niemożliwe do wykonania na taką skalę.

Uważa się, że w niedługim czasie za pomocą techniki mikromacierzowej będzie możliwa szybsza i precyzyjniejsza diagnostyka wielu chorób (cukrzyca u jednego pacjenta nie równa się cukrzycy u drugiego pacjenta; chemioterapia w przypadku jednego pacjenta ze zdiagnozowanym konkretnym nowotworem może przyczynić się do pogorszenia stanu zdrowia w przypadku drugiego pacjenta podobnie zdiagnozowanego). Wyniki uzyskane tą drogą pozwolą lepiej poznać etiologię wielu chorób oraz mechanizmy molekularne, co niewątpliwie przyczyni się do trafniejszego doboru optymalnej terapii. Ocena profilu genetycznego pacjenta niewątpliwie przyczyni się do możliwości projektowania konkretnej terapii dostosowanej do konkretnego przypadku chorobowego.

 

Czas trwania kursu – 30 godz ćwiczeń
Miejsce zajęć – Zakład Bioinformatyki i Telemedycyny Collegium Medicum UJ, ul. Kopernika 7E

 

                    

dr Monika Piwowar

(koordynator kursu)

 

Wszelkie zapytania, komentarze proszę kierować na adres mail-owy:

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript. albo zgłaszać telefonicznie pod numer (012)422-77-64